Eveline van Rijswijk (17) uit Tilburg heeft de dichtwedstrijd ‘Dichter bij 4 mei’ gewonnen en mag haar gedicht Kleur voordragen tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei op de Dam te Amsterdam.
Kleur - Eveline van Rijswijk
Ongekleurd blijven de beelden
door een netvlies vastgelegd
geen kleur
die ooit voor oorlog is ontworpen
Toch kijk ik
naar scherp genomen foto’s
tekeningen
en etsen
van trieste blikken
van onleefbare plaatsen
En ik weet
eens was
het grijs van dit beton
geen overeenkomst
tussen het zwarte en het witte
Enkel vrijheid
kent kleur
De mobilisatie was van korte duur geweest. De regering had zich al overgegeven, voordat hij zijn paard had kunnen opzadelen. Mijn grootvader ging weer aan het werk bij de gemeente, waar hij maar al te snel te maken kreeg met de verordeningen van de bezetter en de verschrikkeningen van hen, die sympathiseerden. Tijdens de bijeenkomst op de Noordermarkt kreeg hij een pamflet in handen, waar tot staken opgeroepen werd.
Ondertussen deed het gerucht de ronde, dat alleen mannen met hun gebit volledig intact opgepakt zouden worden tijdens de razzias. Een mens doet gekke dingen, maar het mocht niet baten. Hij werd op transport gezet naar een werkkamp in Duitsland, waar hij de rest van de oorlog elke dag op een boerderij kwam te werken. Op het eind van zijn leven heb ik hem wel eens gevraagd of hij destijds bang geweest is. Zijn antwoord was bevestigend. Maar dan vooral voor de bommen, die vlakbij de kampen gedropt werden door de vliegtuigen boven hen.
Hoe vreemd het ook mag klinken, hij heeft in zekere zin geluk gehad. Dat hij uit een hervormd nest kwam, dat hij niet openlijk de sympathie voor de communistische partij uitsprak. Mijn grootmoeder zag hem na de bevrijding wel terug, waar zovelen tevergeefs bleven wachten. Hij was vel over been, maar hij was er weer. Hij wel, waar zovelen anderen niet. Zij, die niet terugkwamen. Om wat ze deden. Om waar ze in geloofden. Om wie ze waren.