nachtgedachten

‘De oorlog heeft me mijn grootvader ontnomen.’

In de film vertelde Elina Löwensohn op het toilet van een café, dat ze niet aan een tafel kon zitten met een Franse soldaat. Dat kon ze niet, omdat haar neef Günther in de grote oorlog omgekomen was tijdens gevechten.

Elina had nog geluk gehad, de vrouw tegenover me heeft haar grootvader nooit gekend. Hij was naar het oostfront gezonden, waarna nooit iemand meer iets van hem vernomen had. Waarschijnlijk was hij in Rusland omgekomen, maar haar grootmoeder heeft hem nooit kunnen begraven. Nooit heeft ze zekerheid gekend. Misschien had hij in Leningrad wel een nieuw gezin gesticht en heeft de vrouw tegenover me nog vele nichten en neven, die wel de aandacht van haar grootvader gekregen hadden.

De vrouw dacht er over hem te gaan zoeken. ‘De oorlog heeft een hele generatie grootvaders ontnomen,’ met een lepeltje roert ze langzaam de suiker door haar thee, ‘maar het meest pijnlijke voor mijn grootmoeder was de toekomst te herinneren, vooral de toekomst die ze nooit zou hebben.’